Steunpunt Levend Erfgoed

De Antwerpse baardkriel is een Belgisch krielras met internationale allure. Overal ter wereld komt men Antwerpse baardjes tegen op pluimveetentoonstellingen. Het ras is ontstaan uit de gebaarde krielhoenders die al zeer lang in de Nederlanden voorkwamen. Op zeventiende-eeuwse schilderijen van Albert Cuyp zijn de voorouders van de Antwerpse baardkrielen in kwartelkleur terug te vinden. Wanneer men precies aan de selectie van deze baardkrielen begon is niet geweten, maar in 1858 werd het ras reeds vernoemd door Ch. Jaques.

Het Zottegems hoen wordt soms ook wel Zottegemse zwartkop of Zwartkopbrakel genoemd. Deze laatste naam duidt meteen ook de verwantschap met de Brakel aan. De Zottegemse is dan ook een onderras van de Brakel. Over het ontstaan is weinig bekend. Omdat de Brakel een zo groot verspreidingsgebied kende ontstonden er typeverschillen binnen het ras. Eén van de varianten was het Zottegems hoen. Eigenlijk gaat het om een afwijkende tekening binnen het Brakelhoen. Helaas wordt de Zottegemse ook vandaag nog vaak als fout gekleurde Brakel gezien.

Het Zingems vleeshoen was een creatie bedoeld voor de industriële fokkerij. Men wilde een hoen scheppen dat naast een grote massa vlees ook wit vel, witte poten en witte veren bezat. Uiteindelijk werd gekozen voor een kruising tussen het Mechels hoen en de White Cornish. Het Mechels hoen leverde de gestalte, de vleeskwaliteit, de witte poten en het witte vel; de White Cornish zorgde voor de veerkleur, de sterke bespiering en de snelle groei.

Het Zingems leghoen is één van onze recentste kippenrassen, gecreëerd in de jaren 1970 door Dhr. Dion De Laporte uit Ouwegem, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Zingem. In de tweede helft van 20ste eeuw werd op de eiermarkt het witte ei meer en meer verdrongen door het bruine ei van de leghybriden. Het idee rijpte bij Dhr. De Laporte om een Belgisch kippenras te ontwikkelen gelijkend op de Goudbrakel en dat bruine eieren zou leggen. De uitgangsrassen waren de Goudbrakel en de Rhode Island Red, een dubbeldoelras met een uitstekende legcapaciteit.

De Vlaanderse of Vlaamse koekoek is eigenlijk een streekras dat op zich nooit veel betekenis gehad heeft in de Belgische pluimveegeschiedenis. Het feit dat hij de directe voorouder is van het Mechels hoen geeft dit ras wel enig aanzien.

De oudste vermelding van de Tiense of Brabantse vechter dateert van 1884. Jarenlang werd dit ras echter verdrukt door de andere inlandse vechthoenders. Eerst werd de Tiense samen met de Brugse en de Luikse in het vakje 'Belgische vechter' geduwd, later werd hij aanzien als onderras van de Luikse vechter. Het is pas sinds 1982 dat de Tiense vechter opnieuw als volwaardig ras wordt aanzien.

Oud Vlaams vleesras dat vooral ten behoeve van de Duitse markt ontwikkeld werd. Men zocht naar een manier om het Mechels hoen nog zwaarder te maken. Daarom werd de originele Mechelse met de enkele kam gekruist met de zware Brugse vechter. Door die inbreng van vechtersbloed creëerde men een Mechelse met een kleine drierijige kam, een opvallende keelwam, geen kinlellen en grote iets afhangende oren: de Mechelse kalkoenkop. Hij is zwaarder, grover en iets hoger op de poten dan het oorspronkelijke Mechels hoen.

De geschiedenis van dit ras is er één van vallen en opstaan. Maar één ding is zeker: dit ras heeft een enorme bloeiperiode gekend. In de streek tussen Dendermonde en Mechelen werd in de eerste helft van de negentiende eeuw een koekoekkleurig landhoen gefokt met witte onbevederde loopbenen, de Vlaanderse koekoek. Deze streek was gekend voor de fok van vleeshoenders. Om met het bestaande landhoen een dikke, malse en smakelijke braadkip te bekomen, diende men zijn toevlucht te nemen tot het 'kapoenen', het castreren van de hanen.

Op het einde van de negentiende eeuw werd in de streek rond Luik een poging ondernomen om de Brugse vechter om te bouwen tot een nog beter vechthoen. Om dit doel te bereiken werden Brugse dieren gekruist met Aziatische rassen.

De Izegemse koekoek is een zeer oud en mooi Vlaams ras, dat recent nog nieuw leven is ingeblazen. De aanhang van dit ras is niet bijzonder groot maar het gaat samen toch om een veertigtal fokkers in Vlaanderen. In 1907 werd in Izegem de vereniging Neerhof van Izegem opgericht. De eerste standaard voor dit hoen werd in 1909 ingediend en dat onder de naam 'Iseghemschen Koekuit'. Het ras zelf dateert al van ver voor 1900. Reeds in 1554 werd er melding van gemaakt. Hoe de dieren er toen uitzagen, is niet bekend.