Steunpunt Levend Erfgoed

Het hoen van de Zwalmvallei is het resultaat van een relatief recent experiment: de heer Frans Okerman wilde een zelfseksend hoenderras kweken. Dit betekent dat men aan de kleur van de eendagskuikens het geslacht herkent. Als uitgangsrassen koos hij een combinatie van Goudbrakel hennen gekruist met enerzijds een Duitse Koekoekhaan en anderzijds een Vlaanderse Koekoekhaan. Na enkele jaren selecteren bekwam Okerman een fraai, kleurrijk en fokzuiver verervend hoen met de nieuwe kleurslag goudpelkoekoek.

Net als de Ardenner is het Herve hoen een zeer oud ras dat zou afstammen van de Gallische oerkip. Het is een sterk ras met natuurlijke instincten. In oude geschriften wordt regelmatig verwezen naar 'de zwarte landkip'. Het ras is afkomstig uit het Land van Herve in de provincie Luik waar het zich uitstekend had aangepast aan het leven in de weilanden. In 1896 werd de standaard opgesteld.

Begin vorige eeuw werden op de boerderijen in de streek van Namen veel gele leghoenders gehouden. Ze stonden bekend als Vale van Haspengouw (in het Frans: Fauve de Hesbaye) of Hoen van Gembloers. Ook op de markten van Borgworm en Hoei werden vele van deze hoenders te koop aangeboden. Over de precieze oorsprong is niet zoveel geweten. In 1905 verscheen er wel een studie in de 'Union Avicole' van de hand van E. Maréchal waarin het ras uitvoerig werd beschreven.

Over de oorsprong van het Famenne hoen is vrijwel niets gekend. Het wordt vaak beschreven als een witte variant van het Ardenner hoen. Toch zijn er meerdere verschillen tussen beide rassen. Het Famenne hoen is iets zwaarder en heeft geen donkere pigmentatie in het gezicht en de kopversierselen. Bovendien heeft dit witte ras zogenaamde 'vitsogen' - bijna volledig zwarte ogen.

Reeds eeuwen worden er in West-Vlaanderen en Noord-Frankrijk vechthoenders gekweekt voor de hanengevechten. In 1858 werd er voor de eerste keer gesproken over 'La race de Bruges' en 'La race de Combat du Nord'. De Noord-Franse vechter is echter een ander ras dan de Brugse vechter. Verder onderzoek moet aantonen of dit 150 jaar geleden ook zo was.

Over het ontstaan van het Brakelras bestaan er verschillende theorieën. De ware toedracht zullen we waarschijnlijk nooit te weten komen. Toch zijn er sporen terug te vinden die aantonen dat voorouders van onze Brakelhoenders reeds eeuwen geleden deel uitmaakten van het pluimvee dat door boeren rond hun boerderijen werd gehouden in de streek rond Nederbrakel en Oudenaarde. Later strekte het verspreidingsgebied van de Brakel zich uit van Noord-Frankrijk tot de Kempen.

Van onze lokale rassen is het Brabants hoen het enige lid van de familie van de kuifhoenders. Dit ras is ook gekend onder de naam Brabançonne, Topman of Houpette. Zoals bij vele van onze lokale rassen is de selectie van dit hoen pas begonnen op het einde van de negentiende eeuw. In 1903 werd er een speciaalclub opgericht. Deze zorgde voor een bloeiperiode van het Brabants hoen. Steeds nieuwe kleurslagen zagen het levenslicht, waaronder ook de kwartelkleurige die later de meest typische kleurslag zou worden.

De Ardenner is een bijzonder oud Belgisch ras. Over de geschiedenis is weinig geweten maar het zou rechtstreeks afstammen van het oude Gauloise-hoen. Tot vandaag heeft het vele eigenschappen van deze oerkip bewaard. Van de Gauloise heeft de huidige Ardenner alleszins zijn weerbarstigheid en vrijheidsdrang geërfd. Vliegen kunnen ze als de beste, omheiningen kunnen nauwelijks hoog genoeg zijn. Ze slapen buiten in weer en wind, en het beste hok laten ze links liggen.

Naast de gewone Ardenner bestaat er ook een staartloze variant, de Ardenner bolstaart. Deze werd volgens de overlevering vroeger 'Wallikikki' genoemd, wat een verbastering zou zijn van 'Walen Kieken'.

De fiche met het fokkerijprogramma van het Ardenner bolstaarthoen vindt u hier.

Het Wit van Dendermonde is ontstaan in de streek van Dendermonde, al zijn er veel versies over de oorsprong. Zo zou het afstammen van de uitgestorven 'Witte van Tervuren', anderen beweren dat het afstamt van een witte Van Beveren of dat het rechtstreeks afstamt van de Vlaamse reus.