Vogelgriep: stand van zaken

UPDATE 26 maart

Hierbij een kort overzicht van de toestand wat betreft hoogpathogene vogelgriep H5N8 en in bijlage een kaart uit het Europese ADNS notificatiesysteem met de locatie van de uitbraken bij commerciële en backyard bedrijven (rood), dierparken (blauw) en wilde vogels (geel).

Er zijn in de voorbije week 2 besmettingen in Duitsland en 1 in Polen bijgekomen. In Duitsland betreft het een commercieel kalkoenenbedrijf in het noorden van de deelstaat Nedersaksen en een roofvogel in Leipzig, in de buurt van de hobbyhouder waar vorige week een besmetting was vastgesteld. In Polen gaat het eveneens om een kalkoenenbedrijf in een regio die al besmet was.

Het Agentschap heeft de situatie opnieuw geëvalueerd:

Wat betreft wilde vogels is een belangrijk gegeven dat de voorjaarsmigratie op gang is gekomen en zich in de komende weken zal verderzetten. Dat betekent ook dat er geen bewegingen meer vanuit het noorden te verwachten zijn, maar dat in tegendeel eventuele risico’s te verwachten zijn van vogels die uit het zuiden komen en naar hun broedgebieden trekken. Er zijn geen indicaties voor een besmetting bij deze vogels uit het zuiden, noch bij de lokale vogelpopulatie in ons land. De noodzaak tot een ophokregeling van pluimvee in ons land is daardoor niet substantieel gewijzigd.

Voor wat betreft het risico op insleep van het virus door activiteiten in de sector, zijn er de contacten die bestaan tussen de Belgische en de Duitse kalkoenensector. Zo wordt een deel van de Belgische kalkoenen geslacht in Nedersaksen. Het risico op insleep door dergelijke contacten is toegenomen door de besmetting in Nedersaksen. Dit risico kan worden opgevangen door het correct en rigoureus toepassen van de bioveiligheidsregels.

Het FAVV kan het belang van bioveiligheid niet genoeg benadrukken. Hoewel de precieze omstandigheden van deze recente besmettingen nog niet uitgeklaard zijn, is het illustratief dat deze beide professionele kalkoenenbedrijven hun dieren op stal hielden en dat de insleep in de stal er dus waarschijnlijk gekomen is door tekortkomingen op het vlak van de bioveiligheid.

Een overzicht van de maatregelen is terug te vinden op de FAVV-website:

http://www.favv.be/professionelen/dierlijkeproductie/dierengezondheid/vogelgriep/

----------------

Voorheen:

Oekraïens kippenvlees mag ondertussen opnieuw de EU binnen. Dat kan er op wijzen dat de situatie ook voor ons land verbetert en de kans op besmetting kleiner wordt.

Er zijn een besmetting van het besmettelijke vogelgriepvirus H5N8 op een kalkoenenbedrijf in Polen en een niet-professionele houderij in Duitsland bijgekomen. Het FAVV voert gelukkig nog geen algemene ophokplicht in.

In Duitsland is het virus is vastgesteld in de plaats Bretzfeld, zo’n 50 kilometer boven Stuttgart. 44 vogels uit een groep van 69 dieren bezweken aan het virus. Inmiddels zijn alle dieren geruimd. In Nederland grijpt het ministerie van Landbouw de nieuwe besmetting wel aan om een ophokplicht in te voeren voor landbouwers met 250 of meer kippen. Ook hier wordt de niet-professionele houderij dus gespaard. In België ziet het FAVV geen redenen om veralgemeende ophokplicht in te voeren. Het Agentschap schat op dit ogenblik het risico van insleep voor de professionele pluimveestapel via contacten met de getroffen landen nog steeds hoger in dan het risico op insleep vanuit wilde vogels. Het is dus belangrijk dat iedereen de al lopende preventieve maatregelen correct toepast.

Na Polen, Slowakije en Hongarije is het hoogpathogene vogelgriepvirus type H5N8 nu vastgesteld in Oekraïne, Roemenië, Tsjechië en in Duitsland.

Ondanks de vraag van de Vlaamse Bedrijfspluimvee- en Konijnenhouders achten de overheden een ophokplicht voor commercieel pluimvee op dit ogenblik niet nodig omdat er geen acuut gevaar zou zijn omdat de najaarstrek van wilde vogels voorbij is. Boerenbond is geen voorstander van een preventieve ophokplicht voor Belgisch pluimvee, om reden van dierenwelzijn maar vroeg een evaluatie. Die is er nu: het FAVV wil nog geen ophokplicht en volgt dagelijks op.

Steunpunt Levend Erfgoed vraagt om geen ophokplicht voor niet-commercieel pluimvee in te stellen. De kans op besmetting tussen landbouwindustrie en de niet-commerciële sector is immers zeer klein en kwam niet voor de laatste jaren. Zoals het FAVV zelf stelt, is het risico op besmetting binnen de sector veel groter, ook gezien de internationale contacten. 

------

H5N8, het hoogpathogene vogelgriepvirus, is aan een opmars bezig in Oost-Europa. Er zijn sinds einde vorig jaar voor het eerst sinds lange tijd opnieuw besmettingen vastgesteld met het hoogpathogeen vogelgriepvirus. Het gaat om een virus van hetzelfde type als het virus dat in de periode 2016-2018 in heel Europa voor zeer veel besmettingen heeft gezorgd, zowel op pluimveehouderijen en vogelhouderijen als bij wilde vogels. De Hongaarse autoriteiten hebben tientallen duizenden kalkoenen afgemaakt uit vrees voor besmetting.

Ter herinnering: ook bij ons is dit virus toen vastgesteld bij wilde vogels en nadien ook bij hobbyhouders, die in meerderheid besmet werden via de aankoop van pluimvee vanuit de pluimveehandel.

In deze nieuwe epidemie onder dieren zijn er voorlopig enkel besmettingen vastgesteld op pluimveehouderijen, vooral kalkoenenbedrijven. Er zijn nog geen gevallen gemeld van besmettingen bij wilde vogels, maar de hypothese is wel dat het virus via contact met besmette wilde vogels zijn weg gevonden heeft naar het pluimvee. Het is nog niet duidelijk welke wijzigingen dit virus ondertussen heeft ondergaan – vogelgriepvirussen evolueren constant en het virus kan sinds 2018 op genetisch vlak verschoven zijn – en of het zich daardoor nog op dezelfde wijze gedraagt als tijdens de epizoötie van 2016-2018. Anders dan veelal het geval is bij sterk ziekmakende vogelgriepvirussen, vertoonde het H5N8-virus toen ook bij wilde vogels een sterk ziekmakend karakter en veroorzaakte het ook daar massale sterfte.

Op dit ogenblik hebben drie Europese lidstaten besmettingen gemeld (zie ook kaart):

  • In Polen zijn 11 uitbraken gemeld in 5 districten, nl. op 9 commerciële bedrijven (waarvan 6 met kalkoenen) en 2 backyardhouderijen.
  • In Slovakije is 1 backyardhouderij besmet.
  • In Hongarije is 1 besmetting gemeld op een commerciële kalkoenenhouderij.

Alle besmettingen situeren zich langsheen de Centraal-Europese vogeltrekroutes.

Dat er (nog) geen besmettingen zijn vastgesteld bij wilde vogels kan erop wijzen dat het virus daar niet meer zo massaal als 2-3 jaar geleden circuleert of zich bij wilde vogels minder agressief gedraagt. Het betekent ook dat de verspreiding ervan bij de wilde vogels niet kan opgevolgd worden aan de hand van de sterfte. Er is ook geen enkele informatie ter beschikking over de toestand en ontwikkelingen met vogelgriep tijdens de afgelopen zomer in Siberië, de plaats van waaruit de meeste trekroutes in Europa vertrekken.

Mogelijk zijn dus ook andere trekroutes dan de Centraal-Europese besmet, inbegrepen deze die via België passeren.

De huidige maatregelen in ons land zijn streng en volstaan om dit dreigingsniveau te beheren. Ze worden voorlopig niet versterkt. U kan deze raadplegen op: http://www.favv.be/dierengezondheid/vogelgriep/maatregelen.asp.

We roepen wel iedereen met pluimvee op om zeer waakzaam te zijn en alle maatregelen rigoureus toe te passen.

De episodes met H5N8, de ziekte van Newcastle en het H3-virus hebben getoond dat niet alleen hobbyhouderijen, maar ook de handel in hobbydieren en de commerciële sector gevoelig zijn voor de introductie en de verspreiding van ziekten.

Symptomen die op ziekte kunnen wijzen: 

  • een daling van de normale voeder- en waterconsumptie van meer dan 20 %;
  • een sterfte van meer dan 3 % per week;
  • een daling van de leg met meer dan 5 % die langer dan twee dagen duurt;
  • klinische tekenen of letsels bij post-mortem onderzoek die wijzen op influenza.
  • De % zijn te interpreteren op stal- of hokniveau en dus niet op het niveau van het hele bedrijf.

Vanuit Steunpunt Levend Erfgoed raden we aan oplettend te zijn en er op te letten dat (trek)vogels niet kunnen eten en drinken van de voorzieingen voor het pluimvee.

Op 20 december 2019 verscheen nieuwe reglementering over het houden, verzamelen en vervoeren van pluimvee. U vindt de volledige tekst in bijlage onderaan dit artikel.

Bron FAVV/DGZ/Boerenbond/Belga/Vilt