SLE > Forum

Forum: Ons Levend Erfgoed

Reageer op dit bericht

 

Begrazing natuurterreinen met zeldzame huisdierrassen
Geschreven door Joris Arnauts op 11/03/2008

Naar aanleiding van de discussie ?¢‚Ǩ?ìNatuurpunt verjaagt vlaams kuddeschaap?¢‚Ǩ¬ù wil ik graag een nieuwe discussie openen. Met het openen van deze discussie hoop ik om twee punten binnen de SLE onder de aandacht te brengen:
- Begrazingsprojecten met zeldzame rassen op een economische manier benaderen.
- Het geven van een plaats van professionele houders en fokkers van zeldzame huisdierrassen in onze vrijwilligers organisatie.

Natuurbeheer met zeldzame huisdierrassen wordt vaak te pas en te onpas gebruikt als uithangbord voor een nieuw (begrazings)project. Wat we maar al te vaak zien is dat na verloop van tijd (soms een jaar soms na heel wat jaren) het zeldzame ras plaats moet ruimen voor groenploegen van een vzw of ?ɬ©?ɬ©n of ander buitenlands runder- of schapenras. Gelukkig zijn er nog een aantal uitzonderingen maar helaas is in dit geval de uitbater van de dieren vaak een hobbyman. En dan komen we zo bij het feit dat het in Vlaanderen haast onmogelijk is om als particulier beroepsmatig begrazingsprojecten uit te voeren.

Natuurverenigingen en overheden gaan er bij ons steeds van uit dat je blij mag zijn dat je je dieren op hun natuurgebied mag laten grazen. Indien je echter professioneel van een begrazingsbedrijf wil leven dan moet je zorgen voor een degelijk bedrijfsinkomen. Onze oude rassen zijn in het verleden niet voor niets in de vergeethoek geraakt, economisch gezien hebben zij een mindere opbrengst van vlees en/of melkopbrengst. Zij zijn echter wel beter aangepast aan lokale omstandigheden wat hen geschikt maakt voor begrazing van natuurterreinen. En dit is nu net wat de beheerders van natuurgebieden niet willen erkennen. Wanneer de begrazingsresultaten goed zijn waarom zou daar dan geen degelijke begrazingsvergoeding tegenover kunnen staan?

Wanneer we bij onze noorderburen gaan kijken dan zien we dat daar heel wat professionele begrazingsbedrijven actief zijn. Als je dan verneemt wat voor vergoedingen deze mensen krijgen dan vallen wij hier allen achterover. Nu ben ik me er ook wel van bewust dat ook in Nederland niet alles rozengeur en mannenschijn is maar zij vertrekken, qua vergoedingen, wel op een eerlijke basis en dan is het ook mogelijk om professioneel je bedrijf uit te bouwen.

Aangezien ik zelf ook actief ben in de hobbysfeer wil ik niet zeggen dat iedereen die als hobby een begrazingsproject opzet slecht bezig is. Maar ik stel wel vast dat op lange termijn (+20 jaar) de hobby vaak het onderspit delft en daarmee ook het begrazingsproject en de kudde van een zeldzaam ras.

Een aantal jaren geleden heb ik de discussie omtrent professionelen ook meegemaakt binnen de rundveewerkgroep. Vaak zijn professionele (rund)veehouders wantrouwig tegenover een vrijwilligersorganisatie, bijgevolg gaan de twee nog verder van elkaar vervreemden en trekt iedereen zich terug binnen zijn domein. Ikzelf ben er echter van overtuigd dat een professioneel gebruik van onze oude rassen (vooral schapen en rundvee) de beste garantie is voor het behoud van een ras (met al zijn raseigenschappen) op lange termijn. Als vrijwilligersorganisatie is het voor SLE niet altijd makkelijk om een evenwicht te vinden tussen professionelen en hobbyisten.

Aangezien onze verenigingen reeds jaren draait op een (beperkt) aantal vrijwilligers ben ik mij er van bewust dat we, om te kunnen werken rond bovenstaande punten, extra mensen moeten aantrekken die rond deze thema?¢‚Ǩ‚Ñ¢s het voorbereidende werk kunnen doen dat dan teruggekoppeld wordt naar het bestuur. Dit is dan ook een warme oproep aan iedereen die hier een steentje aan wil bijdragen om zich kenbaar te maken.
 

 

Reacties
Geschreven door Ruben Boonen op 01/04/2008

Hoewel het zeer logisch is om aan te nemen dat lokale rassen meer geschikt zijn voor lokale begrazingsprojecten, omdat ze beter aangepast zijn aan bepaalde ecologische niches met specifieke omstandigheden qua klimaat, beschikbaar voeder en aanwezige ziekten en plagen, zou het interessant zijn om te onderzoeken of dit wel effectief het geval is. Rassen die in een min of meer soortgelijk biotoop ontstaan zijn, kunnen minstens even nuttig zijn om hier gehouden te worden, of er moet aangetoond worden dat er rasafhankelijke verschillen zijn qua graasgedrag, wat zich zou vertalen in een gewijzigde ecologische diversiteit van het natuurgebied.

In vivo in situ conservatie (dus levend en ter plaatse) is de beste manier om specifieke genetische diversiteit te bewaren, gezien het ras onder een constante natuurlijke selectie staat en mee kan evolueren met de gegeven omstandigheden (ziekten, veranderend dieet, ...). Het interessante aan veel lokale rassen is dat ze kunnen overleven op een minder voedzaam rantsoen, waardoor men low input kan omzetten in economisch interessante producten. Wanneer men echter de dieren onder andere omstandigheden houdt dan de oorspronkelijke (bv op een rijke wei), zal men niet meer (onbewust) selecteren op dieren die effectief aangepast zijn aan datgene waarvoor ze geroemd worden.
Natuurlijk is het bewaren van deze rassen op een rijke wei beter dan helemaal niets....

Misschien zou het interessant zijn om een soort van begrazingscontract op te stellen tussen een overkoepelende organisatie en de natuurvereniging, waarbij voor een bepaalde periode, liefst voor meerdere jaren ivm duurzaamheid, gebruik gemaakt wordt van begrazing. Indien de natuurvereniging van goede wil is, zou men hier geen bezwaar tegen kunnen hebben. De overkoepelende vereniging zou dan kunnen in staan voor het leveren van een voldoende aantal rasdieren (waarbij de leden van de vereniging zelf hun kandidatuur kunnen indienen). Zomaar een ideetje, want ik ben niet direct thuis in de schapensector met zijn specifieke problemen...